Politikada İlke Olmadan Güven Olmaz

 Politikada İlke Olmadan Güven Olmaz

Politika, değişen koşulları doğru okuyabilme ve gerektiğinde yeni çözümler üretebilme sanatıdır. Bu nedenle bir politikacı, zamanın ve olayların gereklerine göre tutumunu gözden geçirebilmelidir.

Ancak bu esneklik, ilkesizlik anlamına gelmemelidir. Çünkü ilkeleri olmayan bir politikacı, koşullara göre değil, çıkarlara göre yön değiştirmeye başlar.

Bu sınırı ayırt etmek göründüğünden zordur, çünkü esneklik ile ilkesizlik dışarıdan kimi zaman birbirine benzer. Max Weber'in "sorumluluk etiği" kavramı burada aydınlatıcıdır: sorumlu bir politikacı, eylemlerinin sonuçlarını hesaba katarak yöntemini değiştirebilir, dahası değiştirmelidir; ama bu hesap, hangi ilkeye hizmet ettiği sorusunu asla devre dışı bırakmaz. Isaiah Berlin'in değer çoğulculuğu düşüncesi de benzer bir ayrıma işaret eder: Berlin'e göre özgürlük, adalet, eşitlik gibi değerler kimi zaman birbiriyle gerilir ve hangisine öncelik verileceği duruma göre değişebilir — fakat bu, değerlerin hiçbirinin var olmadığı anlamına gelmez. Yöntemin ve önceliğin değişmesi meşrudur; değerin kendisinin tamamen terk edilmesi ise değildir. Fark, politikacının "hangi ilkeye nasıl hizmet edeyim" diye mi, yoksa "bu an bana ne kazandırır" diye mi sorduğundadır.

Koşullar değişebilir. Yöntemler de değişebilir. Fakat adalet, dürüstlük, özgürlük ve kamu yararı gibi temel ilkeler günlük hesaplara kurban edilmemelidir.

Bu ikisi arasındaki fark, pratikte de kendini belli eder. Tutumunu değiştiren bir devlet adamı, bunu değiştiğinde bile aynı ilkeye -örneğin kamu yararına ya da adalete- referansla açıklayabilir; "koşullar değişti, bu ilkeye şimdi bu yöntemle daha iyi hizmet ediyorum" diyebilir. Fırsatçı bir figür ise her yön değişikliğinde farklı bir ilkeye sarılır, dahası zaman zaman aynı meseleyi bir gün savunup ertesi gün karşı çıkar; ortak bir ipliğe bağlı olmayan bu tutarsızlık, zamanla açık biçimde görülür hale gelir. Halkın bir politikacıya duyduğu güven de tam olarak bu iki örüntüyü ayırt etme yeteneğinden beslenir.

İlkeler, politikacının yönünü belirleyen pusuladır. Pusulasını yitiren, yolunu da yitirir.

Burada haklı görünen bir itiraz da düşünülebilir: katı bir ilkecilik, uzlaşmayı ve pragmatik çözümleri olanaksız kılıp demokraside felç yaratmaz mı? Bu itiraz, "ilke" ile "esneklik yokluğu"nu birbirine karıştırdığında haklı görünür. Ama burada savunulan, her ayrıntıda taviz vermeyen bir katılık değildir; yöntemde uzlaşmak başka, temel ilkeden vazgeçmek başkadır. Bir politikacı, bir yasanın nasıl uygulanacağı konusunda esnek olabilir, dahası olmalıdır; ama "adaletin herkese eşit uygulanması" gibi bir ilkeden esnememelidir. Felç yaratan şey ilke sahibi olmak değil, hangi ilkenin pazarlık konusu olamayacağını ayırt edememektir.